ĆWICZENIA RĘKI DLA DZIECI ROZPOCZYNAJĄCYCH NAUKĘ PISANIA

ĆWICZENIA ROZMACHOWE

Cel: wzmacnianie osłabionych mięśni tułowia (stabilizowanie kręgosłupa) poprzez wymuszanie wykonywania obszernych ruchów rąk (podczas ich wykonywania ręce są unoszone ponad głowę)

  • skakanie przez skakankę
  • kręcenie sznurem
  • rzuty piłki do kosza na wysokości
  • rzucanie i odbijanie lekkiej piłki
  • odbijanie palcami balonu (każdym z osobna)
  • odbijanie paletką lotki
  • “rozbijanie” baniek mydlanych wybranym sposobem np. klaszcząc w dłonie
  • rysowanie dużych wzorów na pionowej płaszczyźnie np. tablicy
  • rysowanie oburącz dużych wzorów w powietrzu
  • “polerowanie” lustra
  • rysowanie na lustrze pokrytym pianką (oburącz), ściąganie pianki za pomocą gąbki

ĆWICZENIA MANUALNE

Cel: ćwiczenie motoryki małej, wpływające na ruchomość nadgarstka, wzmacniające mięśnie palców i dłoni

  • odbijanie rakietką do tenisa stołowego piłeczki pingpongowej
  • ćwiczenia angażujące rękę np. przekładanie przedmiotów, odkrywanie kart, rozdawanie kart
  • granie na instrumentach np. plastikowej butelce z ryżem, kaszą lub grochem
  • mieszanie ręką przedmiotów (kasztanów, fasoli, grochu) w misce lub pudełku
  • owijanie skakanki lub sznurka wokół nadgarstka (bez pomocy drugiej ręki)
  • ściskanie dłońmi piłki gąbczastej lub kolczastej

ĆWICZENIA PRECYZYJNYCH RUCHÓW PALCÓW

Cel: uaktywnienie kciuka i wspomaganie kontrolowania siły nacisku ręki w trakcie pisania dzięki ćwiczeniom uwzględniającym drobne ruchy ręki i palców

  • ułożenie dłoni na stoliku z szeroko rozstawionymi palcami a następnie jednoczesne podnoszenie po kolei tych samych palców do góry
  • malowanie obrazka farbami za pomocą palców
  • obrysowywanie konturów rysunków i szablonów
  • wykonywanie ćwiczeń graficznych przy użyciu róznych narzędzi np. kredy, węgla, pędzla, flamastrów róznej grubości, ołówka, długopisu, pióra itp
  • ugniatanie palcami małych i miękkich przedmiotów np. gumowych piłeczek, folii bąbelkowej
  • darcie gazety na kawałki, gniecenie kawałków gazety w kuleczki

ĆWICZENIA RELAKSUJĄCE RĘKĘ

Cel: zredukowanie napięcia powstałego w mięśniach podczas pisania (po ćwiczeniach aktywizujących rękę)

  • zaciskanie i rozwieranie pięści
  • ruchy ręki w ciepłej wodzie (“pływanie” ręki)
  • improwizowanie ruchu otrząsania rąk z wody
  • masowanie i oklepywanie ręki
  • podnoszenie obu ramion w górę i luźne ich opuszczanie
  • potrząsanie ramieniem opuszczonym w dół (“wytrząsanie szalika z rękawa”)
  • masowanie palców piłeczkami sensorycznymi, szczoteczkami lub przyborami do masażu
  • splatanie palców obydwu dłoni i unoszenie rąk na zmianę
  • rysowanie oburącz wzorów np. w powietrzu, na stole, na dywanie

ĆWICZENIA GRAFOMOTORYCZNE UTRWALAJĄCE WYTWARZANIE NAWYKÓW RUCHOWYCH ZWIĄZANYCH Z KIERUNKIEM PISANIA

Cel: automatyzacja ruchów

  • kreślenie linii z zachowaniem kierunku: linie pionowe – od góry ku dołowi, linie poziome – od lewej do prawej
  • rysowanie kół przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (jak literę C)
  • rysowanie literopodobnych znaków w formie szlaczków zawierających różne kombinacje elementów graficznych liter np. owale, kreski, laski, pętelki, fale, łuki, haczyki, krpoki

ĆWICZENIA GRAFOMOTORYCZNE ROZWIJAJĄCE WSPÓŁPRACĘ OKA I RĘKI

Cel: rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej

  • kreślenie linii i wzorów graficznych po śladzie (po kropkach, po linii)
  • kreślenie linii i wzorów oraz liter według podanego wzoru z zachowaniem właściwego kierunku kreślenia
  • obrysowywanie szablonów
  • pogrubianie konturów rysunku
  • obwodzenie konturów rysunku
  • zamalowywanie rysunku konturowego
  • zakreskowywanie konturów rysunków liniami pionowymi, poziomymi, ukośnymi, falistymi, “zakratkowywanie”

ĆWICZENIA W KALIGRAFII

Cel: ćwiczenie płynnych, rytmicznych, postępujących ruchów pisarskich, obejmujących właściwy kierunek kreślenia

  • ustalenie miejsca pisania litery – rozpoczynamy od ćwiczeń ruchowych, dziecko stąpa np. po literze uformowanej ze sznura leżącego na podłodze lub narywoanego kredą, wchodzimy na model litery na początku litery
  • ćwiczenia w pisaniu po śladzie – po kropkach, linii przerywanej, linii szarej
  • ćwiczenia w pisaniu według wzoru liter z zachowaniem właściwego kierunku kreślenia
  • utrwalanie sposobu łączenia liter i elementów literopodobnych

Literatura:

materiały kursu “Trener metody Ortograffiti” – praca z uczniem z dysgrafią

Opracowanie:

mgr Katarzyna Pawlukiewicz

pedagog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Żorach


„DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA – czyli co? …..”

Dojrzałość szkolna to gotowość dziecka do rozpoczęcia nauki w szkole, uzależniona jest od osiągnięcia takiego stanu rozwoju fizycznego, emocjonalno–społecznego i umysłowego, który umożliwia sprostanie obowiązkom szkolnym.

Dojrzałość fizyczna to ogólna sprawność organizmu i zdrowie dziecka. Dziecko szkolne musi dysponować odpowiednim zasobem sił fizycznych i odpornością na zmęczenie. Wielogodzinne siedzenie w ławce, noszenie ciężkiego tornistra szkolnego i wykonywanie różnych zadań umysłowych jest trudne nawet dla dziecka zdrowego, silnego i sprawnego. Dziecko                                    o prawidłowym rozwoju ruchowym potrafi utrzymywać równowagę w staniu na jednej nodze, skakać na jednej nodze, przeskakiwać przez przeszkody, pokonywać wyznaczony dystans                         w określony sposób np. „tip-topami”, rzucać, łapać i kopać piłkę, sprawnie i szybko biegać, odtwarzać trudniejsze sekwencje ruchowe, mieć dobrą koordynację ruchową  (jazda na rowerze, na rolkach, na nartach), być samodzielnym, wykazywać się umiejętnościami samoobsługowymi.

Przy takich czynnościach jak pisanie, rysowanie, wycinanie, wydzieranie, konstruowanie, składanie, nawlekanie koralików i w innych pracach plastyczno-technicznych potrzebna będzie dziecku dobra sprawność rąk, umiejętności manipulacyjno-manualne i koordynacja ruchowa. W przeciwnym wypadku ruchy będą powolne, nieharmonijne, sztywne, kanciaste, mało precyzyjne. Przeszkadzać mogą współruchy, czyli niepotrzebne ruchy służące rozładowaniu nadmiernego napięcia np. poruszanie językiem przy pisaniu lub rysowaniu oraz nieprawidłowa pozycja siedząca podczas prac stolikowych.

Dojrzałość umysłowa dziecka przejawia się w zainteresowaniu nauką, zwłaszcza czytaniem, pisaniem, liczeniem, zaciekawieniem zjawiskami zachodzącymi w najbliższym otoczeniu. Dziecko dojrzałe umysłowo potrafi skupić uwagę przez dłuższy czas na tej samej czynności, definiuje, kategoryzuje, zauważa analogie, potrafi wychodzić od szczegółu do ogółu, rozumie proste metafory, wygłasza swoje sądy, ma już pewien poziom wiedzy ogólnej, potrafi rozwiązywać sytuacje problemowe, podaje propozycje rozwiązań.

Oceniając dojrzałość umysłową dziecka, bierze się również pod uwagę poziom rozwoju percepcji wzrokowej i koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz analizy i syntezy słuchowej.                    Te funkcje w dużej mierze decydują o opanowaniu umiejętności pisania i czytania.

Z rozwojem motoryki małej i grafomotoryki wiąże się nierozerwalnie prawidłowa percepcja czyli spostrzeganie wzrokowe oraz koordynacja wzrokowo-ruchowa, czyli jednoczesna praca oka i ręki. Dziecko, które osiągnęło dojrzałość szkolną zauważa wszystkie różnice pomiędzy dwoma obrazkami, łączy obrazek rozcięty na wiele części w pionie i poziomie oraz po skosach, dorysowuje połowę kształtów symetrycznych, odtwarza płaskie konstrukcje papierowe                            i przestrzenne z klocków. Zapamiętuje kolejność ułożenia obrazków (do 5).

Integracja percepcyjno-motoryczna to wysoka współpraca ruchów całego ciała, ręki i oka. Rysunki dzieci dojrzałych są bogate w treść, kolory, zawierają dużo szczegółów, są prawidłowo rozmieszczone na kartce. Przy odwzorowywaniu zachowany jest właściwy kierunek, od lewej do prawej krawędzi kartki i z góry na dół. Oceniając dojrzałość szkolną dziecka, bierze się pod uwagę poziom rozwoju percepcji wzrokowej i koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz zakończony proces lateralizacji, czyli stronności – dziecko zdecydowanie wybiera jedną rękę do pisania, dodatkowo wykazuje preferencje oka, ucha i nogi.

Dziecko dojrzałe potrafi skupić uwagę przez dłuższy czas na tej samej czynności, potrafi                           z uwagą śledzić treść opowiadanej czy czytanej bajki. Jego mowa jest poprawna pod względem artykulacyjnym, a słownictwo jest na tyle bogate, że bez problemu potrafi porozumiewać się                   z innym. Buduje zdania złożone, tworzy opisy, broni własnego zdania. Nie ma problemów ze zrozumieniem przekazywanych wiadomości, poleceń, instrukcji czy treści czytanego opowiadania, bajki, lektury. Dziecko 6 i 7 letnie ma już pewien bagaż doświadczeń, spostrzeżeń, który umożliwia mu rozwój wyobraźni i myślenia pojęciowego. Dziecko dojrzałe do szkoły potrafi doprowadzić rozpoczętą pracę do końca, bo ciekawi go wynik swoich poczynań.

Percepcja słuchowa, czyli zdolność skupiania się na bodźcach słuchowych, niezbędna jest w procesie nauki czytania i pisania. Dziecko potrafi dobierać w pary rymujące się wyrazy, zapamiętuje wierszyki i piosenki, śpiewa i tańczy do rytmu. Elementem percepcji słuchowej jest słuch fonematyczny, czyli zdolność do rozkładania dźwięków mowy na zdania i wyrazy, a następnie dzielenie i składanie sylab w wyrazy oraz głoski.  Bez tych umiejętności dziecko nie nauczy się czytać, a jedynie dekodować, rozszyfrowywać kod jakim są litery, nie będzie też samodzielnie pisać z pamięci czy ze słuchu.

Dziecko dojrzałe społecznie prawidłowo nawiązuje kontakty z rówieśnikami i dorosłymi, potrafi współżyć w zespole, przestrzegać reguł życia w zbiorowości, przestrzegać zawartych umów. Charakteryzuje go zdyscyplinowanie, obowiązkowość, samodzielność, czyli często umiejętność samodzielnego przygotowania się do lekcji, spakowania tornistra, a także samodzielnego podejmowania prawidłowych decyzji w różnych sytuacjach społecznych.   Od 7 latka wymaga się zrozumienia prostych sytuacji społecznych i rozeznanie, co jest dobre, a co złe. Dziecko dojrzałe społecznie dobrze się czuje w nowym środowisku szkolnym, z chęcią podejmuje zadania na rzecz innych np. dyżury. Przejawem niedojrzałości społecznej jest stałe absorbowanie uwagi nauczyciela, domaganie się ciągłego wyróżniania i dążenie do uprzywilejowanej pozycji w klasie.

Dzieci niedojrzałe społecznie mogą też izolować się od grupy, stronić od kolegów, unikać wspólnych zabaw łatwo poddawać się dominacji kolegów, wykazywać bierność, nieśmiałość, lękliwość, małomówność.

Dojrzałość emocjonalna to zdolność do przeżywania bogatego i zróżnicowanego świata uczuć, to odpowiednia do wieku umiejętność panowania nad swoimi emocjami i kontrolowania ich. Uczeń dojrzały emocjonalnie odczuwa więź ze swoją grupą, z klasą, z panią. Przeżywa różne radości i smutki związane z życiem klasy. Dojrzały emocjonalnie 7 latek prawidłowo reaguje na pozytywne bądź negatywne uwagi dotyczące zachowania i postępów w nauce, nie załamuje się z byle powodów. Dziecko niedojrzałe emocjonalnie jest wybuchowe, drażliwe, agresywne, złości się lub płacze z błahego powodu, często popada w konflikty z kolegami. Może też być zahamowane, zalęknione, niepewne, napięte, nadwrażliwe, płaczliwe. Taki typ dziecka boi się głośniejszych uwag nauczyciela nawet, gdy nie dotyczą ich samych. Czasami te dzieci skarżą się na bóle głowy, brzucha, bezsenność, bywa, że przed wyjściem do szkoły mają wymioty, biegunkę.

PODSUMOWUJĄC…. CECHY DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ:

  • Dziecko gotowe do szkoły nie musi umieć czytać i pisać. Wystarczy, że m.in. kontynuuje szlaczki, dzieli na sylaby, wyróżnia głoski, potrafi przeliczać i wykonuje proste operacje matematyczne na konkretach w zakresie 10, rozumie pojęcia przestrzenne i kierunkowe, zna figury geometryczne, tworzy i porównuje liczebność zbiorów, zna liczebniki porządkowe. Ma podstawowy zakres wiedzy przyrodniczej  i społecznej.
  • Jest stabilne emocjonalne, gotowe na nowe wyzwania, zaangażowane w swoje działania, dobrze się koncentruje na zadaniach
  • Czuje się częścią zespołu, potrafi współdziałać i współpracować, prawidłowo rozumie relacje społeczne, przestrzega obowiązujących zasad i norm
  • Jest sprawne fizycznie, wykazuje się samodzielnością
  • U większości dzieci uczęszczających do przedszkola lub tzw. “zerówki” gotowość do podjęcia nauki szkolnej dokonuje się niepostrzeżenie i nie wymaga specjalnych zabiegów ani ze strony rodziców, ani ze strony nauczycieli. Bowiem cała praca wychowawcza przedszkola, od najmłodszych grup, zmierza do zapewnienia dziecku dobrego startu w szkole

Pomimo tego, zdarza się, że niektóre dzieci nie osiągają dojrzałości szkolnej w siódmym roku życia i z tego powodu odraczane są z obowiązku szkolnego. Te dzieci wymagają szczególnej troski i fachowej pomocy.

Wśród dzieci przekraczających próg szkolny są też i takie, które wchodzą w obowiązki szkolne z niepełną dojrzałością szkolną. Tym dzieciom również potrzebna jest specjalistyczna pomoc (np. korekcyjno-kompensacyjna), bo narażone są na poważne niepowodzenia szkolne.

O tym, czy dziecko pójdzie do szkoły mimo braku dojrzałości szkolnej, czy zostaje odroczone zawsze decydują rodzice, po zasięgnięciu opinii psychologa i pedagoga. Te trudne, ale konieczne decyzje muszą być poprzedzone rzetelną diagnozą dziecka, pozwalającą określić jego dojrzałość umysłową, fizyczną, społeczną i emocjonalną.

Jeśli dziecko nie osiągnie dojrzałości szkolnej to:

  • Start szkolny tego dziecka jest utrudniony.
  • Nie poddaje się ono wpływom nauczyciela.
  •  Staje się niechętne, nie zainteresowane zadaniami, bierne.
  •  Często pracuje znacznie dłużej przy lekcjach osiągając mierne efekty.

Gdzie szukać pomocy?

  • Drodzy rodzice! Jeśli zauważacie, że dziecko osiąga słabe postępy w przedszkolu, jesteście zaniepokojeni, czy Wasza córka, Wasz syn poradzą sobie z nauką w klasie pierwszej, to zapraszam do skorzystania z porady psychologa, pedagoga, logopedy                     w poradni psychologiczno – pedagogicznej. Określą oni przyczyny trudności dziecka                   i przekażą zalecenia do pracy.  Bywa, że to nauczycielka pierwsza zauważa problemy dziecka i troszcząc się o jego losy wskazuje na potrzebę badań w celu określenia dojrzałości szkolnej. Ze swej strony zachęcam do uważnego słuchania nauczycielek                    i korzystania z ich sugestii. Badania w poradni są oczywiście dobrowolne i to rodzice decydują, czy z nich skorzystają.

Opracowała:

mgr Katarzyna Pawlukiewicz

pedagog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Żorach


Przydatne adresy i linki stron internetowych:

Tu możesz nie tylko zobaczyć i kupić, ale również przeczytać recenzję.
Polecane publikacje i pomoce dydaktyczne znajdziesz na stronach:

Programy komputerowe:

Pomoc dzieciom z zaburzeniami rozwoju

  • www.dzieci.org.pl – bardzo rozbudowany serwis, skierowany do dzieci niepełnosprawnych i ich rodziców.
  • www.idn.org.pl – serwis ułatwiający nawigowanie po stronach dotyczących różnych aspektów niepełnosprawności.
  • www.nieslyszacy.pl – serwis niesłyszących internautów.
  • www.pzn.org.pl – serwis skierowany do osób niewidomych i słabowidzących.
  • www.spes.org.pl – porady prawne i praktyczne, raporty oraz informacje o możliwościach szukania wsparcia w egzekwowaniu swoich uprawnień.
  • www.integracja.org – informacja dla osób niepełnosprawnych

Dziecko a Internet

Problematyka uzależnień

  • www.narkomania.org.pl – serwis adresowany do wszystkich osób, które stykają się z problemem narkomanii. Anonimowa pomoc specjalistów (lekarza, prawnika, psychologa) przez e-maila, a także baza ośrodków pomocowych i fachowe artykuły
  • www.kbpn.gov.pl – strona Krajowego Biura Do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii.

Pomoc dzieciom krzywdzonym

  • www.kidprotect.pl – portal poświęcony problemom bezpieczeństwa dzieci w internecie, pornografii dziecięcej i pedofilii. Zamieszczane tam są najświeższe informacje o problemie, artykuły, porady, materiały do pobrania
  • www.fdn.pl – Fundacja Dzieci Niczyje
  • www.niebieskalinia.pl – Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
  • www.kopd.pl – Komitet Ochrony Praw Dziecka
  • www.darserca.pl – Fundacja Dar Serca
  • www.ipz.edu.pl – Instytut Psychologii Zdrowia